Anatomia e njeriut, eshtrat e njeriut

Skeleti është tërësia e kockave të trupit, të cilat lidhen me njëra-tjetrën me anë të kyçeve. Boshti i skeletit përfshin kockat e fytyrës, të kafkës dhe të shtyllës vertebrore, dhe kafazi i krahërorit ku qëndrojnë brinjët. Skeleti lidhet me gjymtyrët e sipërme me anë të brezit të legenit. Çdo pjesë e skeletit përmbush një funksion të caktuar: kockat e boshtit të skeletit mbajnë trupin dhe mbrojnë organet jetësore, kurse kockat e gjymtyrëve bëjnë të mundur lëvizjet e shumëllojshme, kontribuojnë në qëndrueshmërinë e trupit, bëjnë të mundur ecjen si dhe kapjen e shtrëngimin e objekteve.

Kockat

Kockat mbahen nga një sistem gjenial nyjesh dhe menteshash që i mundësojnë kurrizorëve të lëvizin.Kockat nuk janë aq të forta dhe të rënda siç duken. Nga brenda kanë hapësira boshe, që i bëjnë të lehta dhe lejojnë kalimin e enëve të gjakut dhe të nervave.Kockat janë inde të gjalla – ato rriten dhe shërohen vetë, një lloj si lëkura. Në raste të thyerjes së ndonjë kocke, indi i ri kockor formohet me shpejtësi dhe plotëson boshllëkun. Me rastin e stërvitjeve të trupit ato ngjeshën dhe bëhen më të forta. Kockat lidhen ndërmjet veti me nyje të cilat ju mundësojnë atyre njëherit që të mund të lëvizin. Nyjet tek gishtat, bërrylat dhe gjunjët punojnë si mentesha, duke kufizuar lëvizjen kryesisht vetëm në një drejtim. Po ashtu është karakteristike edhe nyja e legenit dhe e shpatullave që kanë formën e një topi brenda një zgavre. Kjo zgjidhje i lejon krahët dhe këmbët të lëvizin lirisht në çdo drejtim. Në të gjitha nyjet e lëvizshme ndodhet një lëngë që rrethon nyjen dhe e bën atë të lëviz me lehtësi.Njeriu leviz me ane te sitemit lokomotor.Zakonisht lidhet me sutura kerce dhe nyje.Skeleti i trupit perbehet nga shtylla ruazore derrasa gjoksore dhe brinjet.

Eshtrat si një sistem së bashku me eshtrat e tjera të sistemit skeletor ndërtojnë skeletin e njeriut. Eshtrat janë materie organike ndërtohen prej indit eshtëror në hapësirat mes qelizave eshtërore.

Ashti i Femurit

Ndërtimi i indit kockor

  

 

Ndërtimi i eshtrave

Janë të ndërtuara nga : inde kockore (qeliza kockore), kripëra (kalciumi, fosfori), që të jenë të forta të cilat shtresohen vazhdimisht, proteinë (kolagjen) që të jenë elastike. Eshtrat kanë edhe një tjetër karakteristik d.m.th posedojnë inde për qarkullimin e gjakut, enë limfatike dhe fije nervore.

Qeliza dhe indet kockore

Qelizat të cilat prodhojnë eshtra quhen osteoblasete, më para këto qeliza kanë prodhuar substanca të cilat quhen materie ndërqelizore dhe është i vendosur në mes të qelizave ku ka sasi të madhe kologjeni. Materiali ndërqelizor posedon grupe qelizash të forta të quajtura osteocite. Osteocitet janë qeliza të gjalla por nuk japin ind të ri ashtëror. Ka dhe disa qeliza të tjera të cilat quhen osteoklaste të cilat janë përgjegjëse për resorbimin dhe ndërtimin e ashtit. Eshtrat në qendër të ashtit posedojnë zbraztirën e cila është diafiza dhe dy skajet jo të rregullta epifiza.

Ka dy lloje të indit ashtëror : Njëri është lloj i vërtet ose asht kompakt (kocka e fortë). Ky lloj ashti merr pjesë në ndërtimin e eshtrave të gjata dhe pjesën sipërfaqësore të eshtrave tjera.

Lloji tjetër I ashtit është indi sungjeror ku ka hapësira të zbrazta në krahasim me llojin e vërtet.

Eshtrat kanë dy lloje të palcës : palca e kuqe e cila gjendet në skaje të eshtrave të gjata dhe te eshtrat e tjera më të vogla gjendet në mes që krijojnë qelizat e kuqe të gjakut, palca e verdh e cila gjendet në mes të eshtrave të gjata në hapsirën e përbërë prej qelizave yndyrore.

Mbështjellsi i brendshëm i cili mbulon pjesën e ku ndodhet palca quhet endosterum, e cila ndihmon në rritjen dhe përtrirjen e indit ashtëror. Eshtrat nga jasht janë të mbështjellura me periost me përjashtim të mollëzave (epifiza).

Në pjesën e brendshme të ketij mbështjellësi ka osteoblaste të cilat janë të pazëvendësueshme për krijimin e ashtit, jo vetëm gjat rritjes por edhe gjatë fatkeqësive kur thyhet ashti. Enët e gjakut dhe limfatike në shtresën e periostit kanë rolin e furnizimit me ushqim ashtin, ndësa fijet nervore nevojiten atëherë kur ashti është i thyer.

Rritja dhe përtrirja e eshtrave

Ashtrimi i indeve kërcore fillon prej mezit dhe vazhdon nga skajet e ashtit. Dhe në këtë mënyrë eshtrat e gjata vazhdimisht rriten në gjatësi. Ky proces zgjat prej moshës 13-20 vjet atëherë kur ndërpritet edhe zgjatja e eshtrave. Eshtrat tek të rinjtë e sidomos te fëmijët janë më elastik për shkak sepse kanë sasi më të madhe të kërces dhe mund të përtërihen më shpejt, gjatë mplakjes është më e dobët përtërija e eshtrave (indit ashtëror) në të gjitha llojet e trupit të ashtit. Si rezultat i kësaj eshtrat shumë dobësohen dhe janë më të thyeshëm. Me mplakje gjithashtu mundet të zvogëlohet aftësia për krijimin e proteinave bazë ku shtresohen kryprat e kalciumit.

Koha që të krijohen eshtrat

Eshtrat në përgjithësi kanë një kohë të caktuar për kalimin nga kërca në asht dhe këtë kohë mund ta quajmë si ashtrim (eshtrim). Ky proces fillon prej në embrion në muajin e 3, gjat lindjes mund të shihen më shumë eshtra, eshtrat e gjata fillojnë të ashtrohen (osifikohen) në mezin e trupit. Pas lindjes ashtrimi (osifikimi) sekondar dhe qendra e tyre gjendet në skaje të eshtrave.

Gjat 12 viteve të para të jetës ashtrimi kryhet në pjesën më të madhe të skeletit.

Prej 17 – 20 vjet ashtërohen eshtrat e ekstremiteteve (gjymtyrëve), shpatullës.

Prej 18-23 eshtra e klavikulës, dhe deri në moshë 25 vjeçare ashtrimi (osifikimi) llogaritet I kryer në të gjitha eshtrat. prej 18 26 vjet eshtrat munden te riten

Kafka është skeleti i kokës.

Në fjalorin e gjuhës shqipe Kafka është: Tërsia e kockave të kokës që e rrethojnë trutë , kupa e kokës , kapaku i kokës , rrashti i kresë apo koka e një të vdekuri, e zhveshur nga mishrat

 

 

Kafka ( anash )

Përmbajtja

 

Ndarja e eshtrave të kokës te njeriu

  • Skeleti është i ndarë në dy pjesë:
  • Eshtrat kraniale (cranium)
  • Eshtrat e fytyrës

Eshtrat kraniale(cranium)

 

Eshtrat kraniale formojnë një hapsirë topthore e mbuluar me eshtrat të cilat i japin formën dhe që e mbron trurin. Skeleti kranial përbëhet prej disa copa |eshtrash :

  • Ashti ballor (os frontales) përbën pjesën e përparme të kafkës. Kjo pjesë mbulon dy sytë dhe hapsirën e hundës. Në këtë asht ka zbaztira të cilat quhen sinuse ballore të cilat janë të lidhura me hapsirën hundore . Këto sinuse bashkarisht me sinuset e tjera janë shumë afër hundës quhen sinuse paranazale të kafkës.
  • Ashti muror (os parietale)’ përben pjesën më të madhe të tepes dhe pjesët anësore
  • Ashti tëmthor (os temporale) prërbën pjesët anësore të eshtrave të kafkës . Këtu bën pjes sinusi asteroid I cili është I specializuar për kanalet e veshit,lodren e veshit si dhe gjith veshin e brendshëm dhe veshin e mesëm.
  • Ashti sitor (os ethmoidal) është shumë I leht dhe thyhet leht , gjendet në mes të syve.Ky lloj ashti merr pjesë si mur I mesëm ne dy zbraztirat e syve.Gjithashtu ka disa dhoma ajrore që është pjesë e sinuseve paranazal . përbën edhe pjesën më të madhe të murit.
  • Ashti pykor (os sphenoidales) gjendet në bazën e kafkës para dy eshtrave temporale.
  • Ashti zverkor (occipitale) paraqet pjesën e pasme të kafkës. Në pjesën bazë të këtij ashti gjendet një vrimë e madhe që quhet (foramen magnum) në të cilën lidhet palca kurrizore me trurin.

Eshtrat e fytyrës

 

Eshtrat e fytyrës (pjesa e skeletit të fytyrës) përbëhet prej 15 eshtra:

Boshti kurrizor përbëhet prej disa eshtrave pa forma të rregullta të cilat quhen unaza. Te fëmijët ka 33-34 por duke u rritur unazat e poshtme ngjiten. Tek një njeri i rritur ka 26 unaza. Ndërmjet unazave ka disqe kërce të cilat boshtit kurrizor i japin elasticitet për një lakim të madh. Në mesin e secilës unazë ka një vrimë të madhe ku të gjitha unazat lidhen përmes indit lidhor, këto vrima bashkarisht në unazat e tyre formojn një gyp në të cilin ndodhet palca kurrizore.

 

Unazat kurrizore

  • Unazat duke filluar prej lart deri posht janë emëruar sipas vendit ku ndodhen.
    • 7 unaza të qafës e përbëjnë qafën, këto unaza trupin e kanë më të vogël për dallim prej unazave të tjera dhe në zgjatimet anësore kanë nga një vrimë për kalimin e arteries vertebrale. Unaza e parë dhe e dytë dallohet për nga forma, e para quhet atlas dhe e fikson kokën ndërsa e dyta quhet axis dhe shërben për lëvizje.
    • 12 unaza të brinjëve të cilat janë të lidhura me 12 çiftet e brinjëve dhe së bashku formojn kafazin e krahërorit, në trupin e tyre dallohen disa copëza për artikulim me brinjët, gjithashtu në zgjatimet anësore kanë sipërfaqe për nyjëzim me brinjët.
    • 5 unaza të belit të vendosura ne pjesën e poshtme, janë më të mëdha prej unazava tjera dhe mbajnë peshë më të madhe.
    • 5 unaza ijore jane vetëm te fëmijët kurse te njerëzit e rritur ato janë të ngjitura.
    • Ashti-unazat kërbishtore përbëhet prej 4-5 eshtrave të hollë te fëmijët kurse te të rriturit është vetëm nji asht.

Foto shtesë

Shiko edhe

Eshtrat
Kafka e njeriut
Kafazi i kraharorit të njeriut
Skeleti i njeriut
Sistemi nervor
Image

Çaji i gjelbër, zbulime të reja

200-150_1300959981[1]Janë thënë shumë gjëra rreth dobive të çajit të gjelbër. Por shkencëtarët vazhdojnë të zbulojnë fakte të reja.Për shembull, kohët e fundit kanë gjetur selen në këtë çaj, një prej mikroelementëve më të dobishëm. Seleni në kombinim të balancuar zinku, kaliumi dhe elementësh të tjerë dhe vitaminash na mban çuditërisht të rinj dhe seksualisht aktivë. Ai është veçanërisht i shëndetshëm kur është në bashkëpunim me tokoferolin (vitamina E). Përveç këtyre seleni ka veti antioksiduese të cilat forcojnë muskulin e zemrës. Për të parë më thellë në vetitë e shëndetshme të çajit të gjelbër, shkencëtarë të një universiteti në Kaliforni kanë bërë shumë eksperimente të ndryshme. Ato kanë studiuar modelet e ushqyerjes dhe mënyrat e jetesës mbi 200.000 njerëz. Ato gjithashtu kanë ekzaminuar rreth 4.000 pacientë të cilët vuanin nga atak në zemër. Rezultatet e përgjithshme nxorën një fakt interesant: çaji i gjelbër është një mbrojte e shkëlqyer e enëve të gjakut të zemrës. Informacione të sakta tregojnë se ata që pinë, të paktën, tre gota çaj çdo ditë kanë 20% më pak rrezikshmëri për atak në zemër. Dobitë e pirjes së çajit të gjelbërt Të mirat shëndetsore dhe efektet e çajit të gjelbërt  janë zbuluar 4000 vite me parë dhe qysh atëher konsiderohet si pije e mrekullueshme! Çaj i gjelbër vepron si agjent antiviral. Përmban flluorur, në mineral që ndihmon në parandalimin e kaviteteve dhe forcon enamelin e dhëmbëve. Një gotë çaj i gjelbër në ditë ndihmon në zvoglimin e formimit të pllakave dhe infeksioneve bakteriale në goje. Vepron si anti-inflamator, përveç tjerash mirëmban një metabolizëm dhe sistemin çarkullues të shëndetshëm dhe aktivë. Kjo vërteton se kjo pije është njëmend në mrekulli në një filgjan! Trupi juaj përgjigjet ndaj efekteve negative të radikalëve të lire duke shfrytëzuar molekulat antioksiduese mbrojtëse që jan prezent në sistemin tone në mënyrë që të detoksifikoj këto efekte të dëmshme. Kjo është arsyeja pse ju inkurajoheni nga profesionistët shëndetsorë që të rrisni nivelin e antikosiduesve në trupin tuaj. Fatmirsisht, kjo arrihet lehtë thjeshtë duke shtuar në dietën tuaj ushqime me vlera ushqyese sikur fruta dhe perime që natyralisht janë të pasura me antioksidues. Nevelet antioksiduese në çaj të gjelbër janë 100 herë më efektive se sa Vitamin C dhe 25 herë me të mira se vitamin E në mbrojtje të sistemin imunitar tonë. Edhe një arsye tjetër që të pish disa gota për çdo ditë. Përbërësit e çajit të gjelbër janë përgjegjës për të mirat e tij shëndetsore. Ato thirren kateqins (catechins)! Kateqins konsiderohen më të efektshmit nga të gjithë antioksiduesit tjerë dhe sasit ashtu edhe efektet janë shumë më të larta çaj të gjelbër në krahasim me çajin e zi. Fatki që çaj i gjelbër ndërhyn në më pakë ndryshime nga fleta e freskët do të thot se përmbanë sasin më të madhe të kateqinës të paprekur. Popullsia Aziatike po i përjetojnë efektet dhe të mirat e mrekullushme të tij. Statistikat tregojnë se Aziatikët kanë përqindje me të ulët të sëmurjes përshkakë të mënyrës të shëndosh të jetuarit. Njëra nga të mirat shëndetsore të çajit të gjelbër është potenciali i tij të veproj si agjent mbrojtës kundër vdekjse së hershme nga sëmundja e zemrës dhe kanceri. Pirja e çajit të gjelbër thuhet të zvogloj nivelet e kolesterolit total dhe kolesterolit-LDL, kështu duke zvogluar grumbullimin e pllakëzave të gjakut dhe duke ndihmuar që shtypje e gjakut të jet në rregull. Të mirat tjera shëndetsore të çajit të gjelbërt: lufton kancerin ndihmon në stabilizimin e diabetit parandalon sëmundjet kardiovaskulare të mbanë lëkurën tuaj pa akne, duke e bër më të bukur dhe më të shëndetshme ndihmon në humbje të peshës ngadalson procesin e plakjes ndihmon tretjen inkurajon rregullimin e jashtitjes ofron efekte mesatare stimuluse pa shkaktuar netë pa gjumë apo nervozizëm veçanërisht gjatë shtatzënis. parandalon zhvillimin e sëmundjes së Alzhaimerit Ndikon në zvogëlimin e stresit dhe depresionit Ju mund të bëni shumë gjëra me këtë pije mrekullibërëse. Ndoshta nuk e keni ditur që të mirat shëndetsore të çajit të gjelbërt nuk kufizohen vetëm me pirjen e tij por ju gjithashtu mund të mjekon i me të? Çka bën tjetër? Ju gjithashtu mund të përgadisni gatojca me çaj të gjelbër e gjithashtu të përdorni të mbeturat e çajit të gjelbërt për të ujitur bimët (lulet). Këto të mira të fuqishme nuk mund të krahasohen me ndonjë substancë tjetër në botë pa asnë efekt anësorë. Mirëpo, duhet ditur se çajin e gjelbër nuk duhet përgatitur me ujë të vluar, pasi në atë mënyrë i humbet taninën dhe vitaminat. Temperatura ideale e ujit për çaj të gjelbër është nga 70-80 gradë Celsius. Pasi të ziej uji, pritni disa minuta që ai të ftohet pakës, pastaj hidhni çajin në ujë dhe e kulloni pas 1-2 minutave. Ekspertët së bashku me mjekët sugjerojnë që së paku një gotë çaj i gjelbër të konsumohet çdo ditë.

By marigonao1 Posted in Barnat

Dhembje shpine, gjunjeve, kyceve apo fytit. Ja ushqimet e duhura.

Keni dhimbje shpine, gjunjësh…Me konsumimin e këtyre ushqimeve mund t’i lehtësoni ato.

1. Shafrani për muskujt dhe nyjat

Sipas disa hulumtimeve, shafrani është më efikas kundër dhimbjeve dhe inflamacioneve nga ilaçet steroide. National Institutes of Health konsideron që shafrani më shumë vepron te artriti reumatoid sepse parandalon shkatërrimin e nyejve. Ai përmban proteinën Nf-kB e cila në trup aktivizon mekanizmat mbrojtës trupor të cilët i ndihmojnë në luftën me dhimbjet.

2. Rrushi i zi për shpinë

Kjo pemë është e mbushur me reservatrole, komponimin e fortë të antioksidantesh, të cilët bllokojnë enzimat që dëmtojnë indin, çka mund të çojë deri të dhimbjet në shpinë dhe nyje. Sipas Rush University Medical Center, resveratroli ndihmon në mbrojtjen kundër dëmtimeve të kërcit të cilat shkaktojnë dhimbje në shpinë. Studimi tjetër në Universitetin Michigan ka zbuluar që ekstrakti i vishnjës është dhjetë herë më efikas se aspirina kur në pyetje është lehtësimi i inflamacioneve në trup. Frutat tjera malore të pasura me resveratrol janë boronicat, thanat dhe manaferra.

3. Xhenxhefili për shpinë

Kjo bime është e njohur për mundësinë e vet për të bllokuar prostaglandin i cili është ndërmjetës i dhimbjeve. Xhenxhefili qysh moti përdoret si metodë natyrale për të lehtësuar dhimbjen, veçanërisht në Indi. Sipas hulumtimeve nga universiteti në Miami, hulumtuesit kanë zbuluar që dy të tretat e të sëmurëve me sëmundje kronike në gjunjë më pak ankohen në dhimbje pas marrjes së dozës ditore të ekstraktit të xhenxhefilit për gjashtë javë të plota. Ekspertët mjekësorë rekomandojnë dozën ditore prej 500 deri 1000 miligram.

4. Soja për kycet

Hulumtuesit nga Universiteti në Oklahoma kanë zbuluar që ata të cilët vuajnë nga osteoartriti, ndërsa kanë marrë 40 gram të proteinave të sojës gjatë ditës për tre ditë, kanë treguar që 30 për qind kanë më pak dhimbjen në gjunjë nga artriti. Soja përmban izoflavin dhe hormonin bimor me veçori të forta inflamatore të cilat ndihmojnë reduktimin e sikletit për shkak të dhimbjeve nga osteoartriti dhe sëmundjet tjera të ngjashme në nyje.

5. Salmoni për shtyllën e qafës

Acidet yndyrore omega-3 janë kyç për mbajtjen e sistemit të imunitetit, por edhe për frenimin e inflamacioneve dhe sëmundjeve kronike në qafë, ashtu që lubrifikojnë kërcin. Gjatë hulumtimit në universitetin në Pittsburgh, 60 për qind e të testuarve kanë pasur dhimbje më të vogël nëse kanë ngrënë më shumë peshk ose kanë marrë vajin e peshkut si shtesë ushqimi për tre muaj. Efekti ka qenë aq i madh sa që shumë janë ndalur së marrin ilaçi për dhimbje. Përveç salmonit, peshqit tjerë që përmbajnë sasi të larta të acideve yndyrore omega 3 EPA dhe DHA janë tuna, trofta, skumbri dhe sardelet.

6. Qershitë për artrit

Qershitë por edhe llojet e tjera të frutave të malit përmbajnë sasi të mëdha të antioksidantëve – antocianine të cilat janë komponimi kyç për luftën me dhimbjet. Sipas hulumtimit të Ministrisë së bujqësisë, pjesëmarrësit të cilët kanë ngrënë 45 qershi të mëdha në ditë për 28 ditë, u janë reduktuar inflamacionet. Hulumtimi ka zbuluar që antocianinet janë në veçanti efikase në shërimin e simptomave të artritit, ndërsa rezultatet përmirësohen nëse konsumojmë edhe lëngun nga qershitë ose vishnjat.

7. Kafeja për dhimbje pas ushtrimeve

Nëse jeni pyetur ndonjëherë pse ilaçet kundër dhimbjeve përmbajnë kafeinë, kjo është sepse kafeja lehtëson dhimbjet. Po ashtu vepron edhe si bllokues natyral i dhimbjeve dhe në veçanti është e mirë për pas treningut. Hulumtuesit kanë zbuluar që pacientët të cilët kanë pirë dy filxhanë kafe pas ushtrimeve kanë reduktuar dhimbjet të cilat paraqiten pas treningut për gati 50 për qind. Ekspertët po ashtu pohojnë që kafeina është e mirë para treningut, sepse është dëshmuar që mund të ngrejë pragun e dhimbjes.

8. Sherbela për fyt

Kjo bimë shëruese zakonisht përdoret për shërimin e sëmundjeve të fytit, siç janë angjinat, sëmundjet e mishit të dhëmbëve, laringitisi, si dhe problemet tjera të tipit të dhimbjes së kokës, mavijoset dhe kujtesa e keqe. Sherbela përmban acide të cilat absorbohen në trup dhe veprojnë si agjentë antiinflamator të cilët reduktojnë inflamacionin e muskujve. Gjethet e sherbelës shtoni në ujë të vluar dhe bëni çaj ose përdorni si mëlmesa në ushqim.

KUJDESI DHE MJEKIMI I FYTIT

SI MJEKOHET DHIMBJA E FYTIT NË KUSHTET E SHTËPISË?
Dhimbja e fytit është problemi më i shpeshtë që haset tek fëmijët dhe të rriturit. Infeksionet e bajameve dhe faringut që shkaktohen nga viruset dhe bakteret e ndryshme japin dhimbje fyti, ndjesi enjteje dhe djegieje. Pacientët e mi zakonisht më pyesin “çfarë mund të bëjmë në kushtet e shtëpisë”? Për ta kuptuar më mirë këtë gjendje, le të flasim pak për fiziopatologjinë ( mekanizmin e formimit të sëmundjes).
Faktorët e përgjegjshëm për infeksionet e fytit ( tonsilitin dhe faringitin) janë si më poshtë:

Bakteret e florës së kavitetit të gojës (Këto janë bakteret që gjenden në indet tona, zakonisht janë baktere të dobishme)

Viruset ose bakteret e marra nga jashtë trupit

Fillimi dhe ecuria e sëmundjes së shkaktuar nga grupi i parë ndryshon me atë që shkakton grupi i dytë.
Bakteret natyrale të florës tonë janë në ekuilibër të plotë me mekanizmin tonë mbrojtës, por në qoftë se ky mekanizëm dobësohet lokalisht, atëherë këto baktere të dobishme shumohen dhe krijojnë infeksionin. Në këtë rast sëmundja nuk është e rëndë. Dhimbjet e grykëve që shihen pas konsumimit të gjërave të ftohta janë të këtij tipi. Ushqimet shumë të ftohta shkaktojnë tkurrjen e enëve të gjakut në bajame dhe faring duke ngadalësuar qarkullimin e gjakut në këto zona. Si pasojë, ushqimi ( energjia) dhe qelizat e bardha ( qeliza mbrojtëse) ndryshojnë drejtimin, duke prishur ekuilibrin mes baktereve natyrale të florës duke lejuar kështu shumimin e tyre. Ngritja e temperaturës vërehet shpesh në këto raste. Me stabilizimin e qarkullimit të gjakut në zonat e prekura, ky infeksion përmirësohet në një kohë shumë të shkurtër.
Në qoftë se në trupin tonë hyn një bakter me të cilin nuk kemi patur kontakt me përpara dhe vendoset në këto zona ( bajamet dhe faringu) të cilat përbëjnë kalanë e parë mbrojtëse, atëherë shohim një infeksion me edemë, dhimbje dhe temperaturë të lartë. Madje edhe kur e prekim qafën e pacientit nga jashtë, vërejmë një nxehtësi të pazakontë. Në këtë mënyrë, duke dhënë një përgjigje të shpejtë në një kohë sa më të shkurtër ndaj këtyre mikrobeve, mundësohet formimi i mekanizmave mbrojtës dhe parandalohen bronkitet e pneumonitë.
Çfarë mund të bëhet në këto raste?
Fillimisht duhet që zona e fytit të mbulohet pa ndërprerje.
Përjashtimi i vetëm janë infeksionet e grykëve te fëmijët, të cilat shoqërohen me edemë masive e cila pengon frymëmarrjen dhe me hungërimë. Por këto të fundit përbëjnë një masë shumë të vogël të infeksioneve të fytit dhe duhet të dërgohen urgjentisht te mjeku për të marrë ndihmën e duhur.
Mbajtja ngrohtë e grykëve përveçse rrit qarkullimin lokal të gjakut, ul edhe shpejtësinë e shumimit të baktereve që shkaktojnë infeksionin.
Është e gabuar dhënia e ilaçeve për uljen e temperaturës tek fëmijët deri në 5 vjeç, në qoftë se temperatura e matur nën sqetulla është më pak se 39 gradë C. Në këtë rast ju do shpallnit armëpushimin në luftë me armiqtë më të pamëshirshëm ( por te fëmijët që kanë kaluar konvulsione më parë, duhet të veproni sipas këshillave të doktorit përkatës). Duke filluar nga mosha 6 vjeç dhe te të rriturit është totalisht e gabuar përpjekja për uljen e temperaturës. Efekte shumë të mira jep edhe zierja dhe pirja e mentes. Mentja me vetinë e saj kundër edemës, në të njëjtën kohë pakëson edhe dhimbjen e fytit.
MOS U PËRPIQNI TË ULNI TEMPERATURËN KUR SËMURENI…
Të mëposhtmet nuk janë të vlefshme para këshillave të mjekut që jeni vizituar ju ose të afërmit tuaj. Ato hynë në kategorinë e njohurive të përgjithshme mjekësore.
Dua t’i kushtoj vëmendje një gabimi të rëndësishëm, temës së “shërimit” me anë të ilaçeve të pacientët me temperaturë të lartë.
Këto raste fatkeqësisht edhe në botën e mjekësisë vlerësohen sipas njohurive të marra shabllon.
Fillimisht dua t’ju jap disa informacione paraprake:
Temperatura normale e trupit të njeriut është afërsisht 37 gradë C. Temperatura e gjakut tonë është afërsisht 38 gradë C. Temperatura 37 gradë C, e matur në aksile ( sqetull) ose në zonën inguinale, pranohet si normale. Temperatura e matur në vesh, në pjesën e brendshme të gojës dhe në rectum ( zorra e trashë) mund të rezultojë 1 gradë më e lartë. Gjithashtu temperatura ndryshon, mund të rritet ose të ulët te femrat në periudhën e menstruacioneve. Matjet nga veshi mund të na gënjejnë për shkak të transferimit të temperaturës si rrjedhojë e ndryshimit të ambientit dhe nxehtësisë nga veshi i jashtëm deri te timpani. Temperatura e trupit tonë rritet edhe kur hamë ushqime të pasura me karbohidrate, si dhe pas ushtrimit të aktiviteteve fizike.
Trupi jonë mundëson termorregullimin me anë të cikleve homeostatike duke adaptuar diametrin e enëve të gjakut sidomos atyre të lëkurës, sipas temperaturës së jashtme dhe lëvizjes së nxehtësisë përreth, si dhe duke përshtatur sasinë e gjakut që kalon nëpër to, duke djersitur dhe duke sekretuar mediatore që rritin temperaturën. Ndonjëherë pavarësisht se gjendemi në një mjedis me temperaturë normale, trupi krijon ndjesinë e të ftohtit duke bërë që të mbulohemi dhe në këtë mënyrë të rritim temperaturën tonë.
SI FORMOHEN SËMUNDJET ME TEMPERATURË TË LARTË?
Faza 1. Duhet që shkaktarët si bakteret, viruset ose prionet ( pjesëz e përbërë vetëm nga materiali gjenetik) të hyjnë në trupin tonë ose të gjenden atje paraprakisht ( si psh. virusi i herpesit që shkakton vesikula te buzët).
Faza 2. Duhet që ky shkaktar të shumohet sipas programit të vet dhe në këtë mënyrë të përpiqet të na dëmtojë.
Në qoftë se gjatë fazës së dytë sistemi ynë mbrojtës nuk e zhduk shkaktarin ( kur sistemi imunitar nuk e regjistron shkaktarin me anë të qelizave të kujtesës ose kur trupi jonë ndodhet në gjendje dobësie), shkaktari i sëmundjes shumohet me një shpejtësi marramendëse dhe fillon të dëmtojë trupin seriozisht. Pjesa më e madhe e baktereve dhe viruseve nuk mund të shumohen lehtësisht në temperaturën normale të trupit tonë. Por në qoftë se ne ekspozohemi në të ftohtë, në qoftë se temperatura e trupit tonë ulet si pasojë e keq- ushqyerjes dhe kur sistemi ynë imunitar ( mbrojtës) nuk e njeh shkaktarin ( bakteret dhe viruset), atëherë këto të fundit që rrinë në pritje fillojnë të shumohen.
Faza 3. Sistemi mbrojtës e analizon shkaktarin dhe reagon ndaj tij. Një pjesë e përgjigjeve të sistemit mbrojtës janë specifike dhe e sulmojnë direkt shkaktarin, kurse pjesa tjetër janë masa parandaluese të përgjithshme. Por të gjitha këto ndërlidhen me njëra tjetrën në një mënyrë të komplikuar.
Faza 4. Shkaktari mundet nga sistemi mbrojtës ( shërimi ) dhe veçoritë e tij regjistrohen nga ky sistem, kështu që kur ne të riekspozohemi me këtë shkaktar do ta zhdukim pa e lejuar të stimulojë sëmundjen. Trajtimi fillohet në qoftë se trupi ka pësuar dëmtim (rikuperimi).
Temperatura e lartë është një masë parandaluese e përgjithshme, dmth një gjendje mobilizimi. Shkallët e tjera të mbrojtjes lidhen pikërisht me të. Rritja e temperaturës ul shpejtësinë e shumimit të mikrobeve ( fjala mikrobe në tekst përfaqëson edhe viruset e prionet, pavarësisht se ato nuk hynë në klasifikimin si mikrobe). Gjithashtu ajo rrit qarkullimin lokal dhe sistemik të gjakut duke transferuar qeliza të bardha ( qeliza mbrojtëse) dhe ushqim në fushën e luftës.
Si shembull marrim rastin e tonsilitit kur pimë vazhdimisht pije të ftohta ose bronkitin dhe pneumoninë, kur të djersitur qëndrojmë në vende ku fryn erë.
Menjëherë sa fillon sëmundja mikrobike, trupi jonë vendos set up-in e temperaturës mbi normalen, duke rritur qarkullimin e gjakut veçanërisht në zonat e inflamacionit. Rrjedhimisht në ato zona arrijnë faktorët mbrojtës dhe burimet e energjisë që ato përdorin. Kur temperatura i kalon 37 gradë C, shpejtësia e shumimit të mikrobeve ulet.
Ndonjëherë nevojitet një rritje aq e madhe temperature, sa që gjatë rritjes së saj kemi ftohtë dhe dridhemi. Kur kemi ftohtë, mbulohemi duke mundësuar ruajtjen e temperaturës; kur dridhemi muskujt tanë prodhojnë nxehtësi shtesë. Duke kuptuar se çfarë do të thotë trupi ynë dhe duke u mbuluar, ne japim ndihmën tonë në qëllimin e tij dhe zakonisht pas 1-2 orësh djersitemi dhe shërohemi.
Psh në rastin e fillimit të infeksionit të bajameve, kur i ndjejmë grykët të skuqura, duhet ta mbulojmë direkt fytin që të rritim nxehtësinë dhe qarkullimin e gjakut në atë zonë, duke fituar betejën që në fillim. Edhe në rastet e avancuara, këto masa janë gjithmonë efektive.
Është interesante se si të gjithë ne kur shohim një njeri të sëmurë, me një impuls të pa vetëdijshëm, sigurohemi që ai të jetë ngrohtë.
Si përfundim, nuk është e drejtë të ulim temperaturën tek bebet (përveç rasteve të riskut të konvulzioneve febrile, kur temperatura e matur në aksile është > 39 gradë C).
Temperatura e lartë tek të rriturit nuk shkakton ndonjë problem serioz, përveç rasteve të rritjes anormale > 41 gradë C; kështu që nuk duhet të merakosemi dhe të shkatërrojmë sistemin imunitar me mjekime që ulin temperaturën.Kur ta provoni do të shihni se sa shpejt do shëroheni në rastet kur nuk mundoheni ta ulni temperaturën. Përveç kësaj, ngaqë ju do u jepni mundësi reagimeve mbrojtëse të formohen shkallë-shkallë, sistemi mbrojtës do forcohet me kalimin e kohës dhe ju nuk do bëheni “myk për kulturë”.

Mjekësia popullore, ndaleni flamën me mjete natyrale

Nga virusi mund të mbroheni edhe me ushqimet që i keni në shtëpi. Kur të vëreni shenjat e para të sëmundjes, pini një gjysmë gote me ujë në të cilën keni hedhur pesë lugë me jod. Nëse keni temperaturë të lartë, atëherë ndihmojnë panelet e patates së pagatuar. Mbajeni në mend edhe këtë se një flamë zgjat shtatë ditë. Para se të dilni nga shtëpia, mukozën e hundës e lyeni me dhjam antivirus, apo në hundë hidhni disa pika aloe, e cila parandalon depërtimin e virusit përmes zgavrës së hundës.
Të gjithë e dimë se një flamë e thjeshtë mund të zgjasë deri në shtatë ditë nëse shërohet, por mund të zgjasë më shumë se një javë nëse nuk shërohet. Por, kjo nuk do të thotë që nuk duhet të provojmë ta ndihmojmë organizmin që ti rezistojë sulmeve nga viruset e ndryshme, edhe me ndihmën e barnave popullore, të cilat kanë treguar efektin e tyre edhe në të kaluarën. Flama është infeksion, e cila përhapet përmes ajrit, virusi kalon në organizmin tonë deri sa bisedojmë me personin e infektuar, ndërsa nganjëherë mjafton të gjendemi në një ambient të vogël e të njëjtë me të infektuarin. Virusi depërton në rrethinë me rastin e kollitjes, teshtimës apo edhe gjatë një britme të lartë.

Çaji me xhenxhefil
Ekzistojnë disa gjëra që mund tu ndihmojnë ku ju mund të veproni posa ti vëreni shenjat e para të sëmundjes. Për shembull, mund të pini gjysmë gote me ujë ku keni hedhur pesë lugë me jod. Nëse i keni këmbët e lagura posa të arrini në shtëpi, i fshini me një tabanë me vodkë dhe veshi një palë çorapë të ngrohta. Pini dy-tre gota çaj të nxehtë me xhenxhefil dhe mjaltë. Është e nevojshme që kjo përzierje të bëhet kur të fillojë periudha e ftohjes dhe gripi. Përgatitet në këtë mënyrë: rrënjët e xhenxhefilit i imtësoni mirë dhe i hidhni në një gotë ku pjesa tjetër e gotës është e mbushur me mjaltë. Përzieni mirë dhe kur çaji të jetë gati, atëherë në të hidhni gjysmë gote nga kjo përzierje.
Pastaj duhet të shtriheni mbi një shtrat të ngrohtë dhe mundohuni që të flini pak. Në rastet më të shpeshta flama do të kalojë deri në mëngjes. Temperaturën mos e largoni duke përdorur tableta. Në vend të tabletave, gjysmë gote me ujë të nxehtë dhe gjysmë gotë verë rrushi të zi, e hidhni në një gotë dhe e pini. Atë pije e pini përnjëherë. Me kalimin e kohës e përsëritni këtë recetë. Nëse temperatura është shumë e lartë, ndihmojnë edhe petalet e patates së pa gatuar. Qëroni dy patate të pagatuara, shtoni një gotë uthull dhe përmbajtjen e fituar ia vëni të sëmurit në ballë. Temperatura do të bie me së largu brenda një ore.
Hudhra si preventive

Flama mund të largohet edhe me masazhe në fytyrë, në disa pika të caktuara. Me majën e gishtit të mesëm shtypni ashtin e hundës poshtë-lart, pastaj tërhiqni gishtat drejt vetullave ,nganjëherë duke rritur shtypjen, nganjëherë duke e zvogëluar atë, e më pastaj vazhdoni edhe rreth syve. Përsëriteni këtë disa herë.
Para së gjithash përgatitni këtë përzierje kundër flamës. Përzieni bërthamën e tetë hudhrave me gjysmë limoni të copëtuar, e futni në ujë të ftohtë, e cila paraprakisht ka qenë e ngrohtë dhe e mbani në një ambient të ftohtë për disa ditë. E pini gjithmonë para ushqimit.

Vajrat aromatike forcojne imunitetin

Para se të dilni nga shtëpia, mukozën e hundës e lyeni me dhjam antivirus, apo në hundë hidhni disa pika aloe, e cila parandalon depërtimin e virusit nga zgavrat e hundës.
Imunitetin mund ta forconi edhe me vajrat aromatike. Kontrollojeni dhomën mirë, pastaj mbyllni dyert dhe dritaret, në enë hidhni pak ujë, e ngrohni ujin pak dhe hidhni disa vajra aromatike si: eukalipt, xhenxhefil, livando, etj. Merrni frymë thellë dhe atë aromë e thithni 15 deri 20 minuta në ditë, gjatë periudhës së gripit dhe ftohjes. Prandaj, keni mendjen, disa artikuj ushqimorë mund tu ndihmojnë në largimin e flamës, ftohjes dhe infeksioneve të ndryshme.

Semundjet mendore

 

Truri është pjesa e trupit që gjendet në kokë i mbrojtur nga kafka dhe cipa trunore dhe që shërben për kapjen, përpunimin dhe ruajtjen e njoftimeve të marra, në një nivel të lartë, nëpërmjet organeve shqisore: syve, veshëve, etj. për t´i shndërruar në lëvizje që janë mjeti i ndërveprimit me mjedisin e jashtëm. Truri është qendra e kontrollit të sistemit nervor qendror. Por në tru mund të lindin një sërë çrregullimesh neurologjike. Dëmtimet e trurit mund të dobësojnë shëndetin mendor dhe të krijojë vonesa të lehta ose të rënda mendore, probleme të dëgjimit, shikimit, defekte në gjuhë dhe në të folur, epilepsi dhe çrregullime të sjelljes. Prandaj ekspertët japin një sërë këshillash për të shmangur sëmundjet nervore.

1. Shmangni mërzitjen Studimet e bëra tregojnë se meshkujt të cilët zemërohen shpejt apo shfaqin shenja të dukshme mërzie si kundërpërgjigje ndaj stresit janë rreth tre herë më tepër më të prekur nga rreziku i zhvillimit të sëmundjeve të ndryshme të zemrës, në krahasim me meshkujt të cilët paraqesin përgjigje me zemërim më të ulët ndaj stresit. Ata e rrisin rrezikun e tyre rreth 6 herë për të pësuar atak pas moshës 55-vjeçare. Një shpjegim i mundshëm ka të bëjë me lidhjen mes zemërimit dhe presionit të lartë të gjakut, të cilët së bashku shtojnë nivelin e stresit te një individ.

2. Përpiquni të jeni optimistë Njerëzit optimistë kanë mundësinë ta reduktojnë rrezikun e vdekjes në 50 për qind krahasuar më ata persona të cilët janë të zhytur në pesimizëm. Individët të cilët e shohin jetën me një vështrim pozitiv janë më pak të stresuar, më tepër të zënë me punë që i mbushin me harmoni, janë më të qetë dhe më të shëndetshëm. Kështu qëndrojnë larg stresit dhe sëmundjeve mendore.

3.Bëni një jetë aktive Jeta aktive do ta mbante larg stresin, mundimet dhe shqetësimet e jetës së përditshme, dhe nuk do t’iu linte shteg për të gjykuar veten për çdo gjë që ndodh. Natyra dhe shoqëria janë aleatët më të mirë të një jete të shëndetshme.

4. Qeshni dhe vetëm qeshni E qeshura redukton nivelin e hormoneve që nxitin stresin si adrenalina dhe kortizoli. Kur qesh largon stresin, ndihesh më mirë, më e lumtur dhe e qetë. “Një person i stresuar lexohet në fytyrë”, kjo dëgjohet shpesh. Prandaj të qeshësh ndihmon në paraqitjen e parë, shmang rrudhat dhe ndihmon për të shmangur gjendjet e vazhdueshme stresuese.

5. Martesa e lumtur Një martesë e lumtur do të thotë më pak stres, më shumë bashkëbisedim dhe qetësi. Këto të gjitha sjellin një jetë të shëndetshme pa shqetësime. Martesa e lumtur përjashton stresin dhe problemet e zgjatura.

6. Shmangni stresin Stresi shkakton nivel të lartë të kortizolit, pagjumësi dhe dobëson sistemin imunitar. Stresi vret më shumë njerëz në botë se gjithçka tjetër. Gjendjet e vazhdueshme nën stres ndikojnë negativisht në shëndetin tuaj, prekin zemrën, qarkullimin e gjakut, sistemin imun, etj.

7. Meditoni Mënyra më e fuqishme për të luftuar stresin dhe për të siguruar një jetë më të qetë është meditimi. Ai pastron mendjen nga mendimet e këqija dhe të lejon të përqendrohesh në qetësi. Meditimi është një teknikë e cila është praktikuar në vende të ndryshme të botës në fushën e psikologjisë.

Këshillat e ekspertëve për të shmangur problemet mendore: 1- Truri është plastik dhe në qoftë se ai nuk stimulohet, mund ta humbasësh 2- Duhet të merreni me gjimnastikën tuaj fizike dhe mendore 3- Trurin duhet ta mbajmë të gjallë duke i stimuluar aftësitë njohëse të tij 4- Stresi ka rrjedhoja shumë negative mbi trurin 5- Rutina dhe zakonet e përditshme e vënë në gjumë trurin 6- Forca e mendjes varet nga ajo e trupit, praktikoni gjithmonë një aktivitet të matur fizik 8- Yndyrnat nuk i bëjnë mirë trupit dhe as mendjes 9- Izolimi shoqëror është i dëmshëm për shëndetin mendor

Këshilla për një dietë që i bën mirë trurit

Pini shumë ujë, të paktën 6 gota në ditë. Mundohuni të shmangni konsumimin e tepërt të kafes ose përdorini pak kafeinë. Edhe alkooli është i dëmshëm por konsumimi i verës së kuqe 1 deri në 2 gota në ditë është i dobishëm. Herë pas here është e këshillueshme që të shmanget përdorimi i tepërt i ujit pasi do të shkaktonte një tepri lëngjesh në organizëm. Mos përdorni fast-food-et. Ushqimet e fastfood-ve nuk janë të rrezikshme vetëm për mbipeshën, por mund të shkaktojnë edhe kancer. Sipas një studimi amerikan, ushqimet e fastfood-ve mund të shkaktojnë kancer në 67 për qind të rasteve. Për të ulur këtë rrezik mjekët këshillojnë që njerëzit të hanë ushqime të fastfood-ve një herë në muaj. Përdorni më tepër ushqime të pasura me antioksidantë: fruta, fruta pylli, zarzavate, çaj.

Ndikimi negativ i stresit në shëndetin mendor

Pasojat negative të stresit njihen jo vetëm në shëndetin mendor, por edhe atë fizik. Mos u ndikoni nga stresi, duke përdorur shumë vakte që “të ngushëllojnë”, ndiqni një dietë të rregullt. Nuk është e thënë që duhet të hani vetëm tre vakte në ditë. Pas një dite të lodhshme dhe stresuese trupi ka nevoje për energji. Lëngjet, vitaminat, disa ëmbëlsira mund t’iu bëjnë të ndiheni më energjikë. Për të mbajtur trupin dhe mendjen të freskët, gjatë viteve të pleqërisë, duhet të ndiqni sa më shpejt që të jetë e mundur një stil jete të përshtatshëm për të ruajtur aftësitë e trupit, për të nxitur trurin dhe për të ruajtur funksionet e mendjes. Për këtë është i këshillueshëm si aktiviteti fizik, ashtu edhe ai mendor: meditimi, bisedat e qeta, shëtitjet, etj.

Semundjet kronike

Definicioni: “Sëmundja akute është një vizitorë i papritur i cili e lëshon shtëpinë pas një kohe të shkurtë. Sëmundja kronike, përkundrazi planifikon qëndrim të pakufizuar dhe me kohë bëhet pjesë e familjes”. “Sëmundja kronike është prezencë, akumulim apo latence ireversibile e gjendjes së sëmur, apo dëmtim i cili angazhon tërë ambientin njerëzor për kujdes mbështetës, mirëmbajtje të funksioneve dhe prevenim të paaftësive të mëtutjeshme”. Termi “gjendje kronike” interpretohet si term i cili përfshinë çfarë do forme të sëmundjes kronike apo të kompleksit të simptomave apo paaftësive të ndryshme duke përfshirë edhe sëmundjet terminale.

Të ndihmuarit pacientëve dhe familjeve për tu ballafaquar me sëmundjet kronike Shumica e familjeve gjatë ciklit jetësor ballafaqohen me sëmundje kronike të ndonjë anëtari të tyre. Prevalenca e sëmundjeve kronike është në rritje dhe se në SHBA ka zëvendësuar sëmundjen akute sishkaktar kryesor të mortalitetit dhe morbiditetit. Gjysma e të gjithë njerëzve të moshës mbi 65 vjeçare dhe një e katërta e atyre në mesë të moshës 45 dhe 65 vjeçare kanë kufizime të aktiviteteve të tyre për shkak të së paku një gjendje kronike.

Paraqitja e sëmundjes kronike e afekton edhe familjen në masë mjaftë të madhe dhe se aftësia e familjes për tu adaptuar në sëmundjen kronike ndikon edhe në kursin e sëmundjes. Familjet, duke përjashtuar ofruesit e kujdesit shëndetësor, paraqesin kujdestarët primar për pacientin me sëmundje kronike. Familja është ajo që më së shumti ndihmon në plotësimin e kërkesave fizike të një sëmundje, duke përfshirë këtu prej përgatitjes së ushqimit special për anëtarin e familjes i cili vuan nga sëmundja e zemrës e deri te ndihma në administrimin e insulinës për anëtarin me diabet. Për më tepër familjet zakonisht janë burimi kryesor i mbështetjes emocionale dhe sociale; pacientët me familjen e tyre mund t’i ndajnë frustracionet e ndryshme dhe problemet që ballafaqohen gjatë jetës së tyre në prani të sëmundjes kronike.

Sëmundja kronike afekton të gjitha aspektet e jetës familjare. Shumica e pacientëve dhe familjet e tyre ballafaqohen me sukses me kërkesat dhe streset e sëmundjes kronike dhe kanë tendencë të krijojnë raporte më të afërta mes tyre. Disa familje mund të mbyllen tepër duke marrë përsipër përgjegjësi të madhe për përkujdesje të anëtarit të sëmur dhe ne.Definicioni: “Sëmundja akute është një vizitorë i papritur i cili e lëshon shtëpinë pas një kohe të shkurtë. Sëmundja kronike, përkundrazi planifikon qëndrim të pakufizuar dhe me kohë bëhet pjesë e familjes”. “Sëmundja kronike është prezencë, akumulim apo latence ireversibile e gjendjes së sëmur, apo dëmtim i cili angazhon tërë ambientin njerëzor për kujdes mbështetës, mirëmbajtje të funksioneve dhe prevenim të paaftësive të mëtutjeshme”. Termi “gjendje kronike” interpretohet si term i cili përfshinë çfarë do forme të sëmundjes kronike apo të kompleksit të simptomave apo paaftësive të ndryshme duke përfshirë edhe sëmundjet terminale.

Të ndihmuarit pacientëve dhe familjeve për tu ballafaquar me sëmundjet kronike Shumica e familjeve gjatë ciklit jetësor ballafaqohen me sëmundje kronike të ndonjë anëtari të tyre. Prevalenca e sëmundjeve kronike është në rritje dhe se në SHBA ka zëvendësuar sëmundjen akute sishkaktar kryesor të mortalitetit dhe morbiditetit. Gjysma e të gjithë njerëzve të moshës mbi 65 vjeçare dhe një e katërta e atyre në mesë të moshës 45 dhe 65 vjeçare kanë kufizime të aktiviteteve të tyre për shkak të së paku një gjendje kronike.

Paraqitja e sëmundjes kronike e afekton edhe familjen në masë mjaftë të madhe dhe se aftësia e familjes për tu adaptuar në sëmundjen kronike ndikon edhe në kursin e sëmundjes. Familjet, duke përjashtuar ofruesit e kujdesit shëndetësor, paraqesin kujdestarët primar për pacientin me sëmundje kronike. Familja është ajo që më së shumti ndihmon në plotësimin e kërkesave fizike të një sëmundje, duke përfshirë këtu prej përgatitjes së ushqimit special për anëtarin e familjes i cili vuan nga sëmundja e zemrës e deri te ndihma në administrimin e insulinës për anëtarin me diabet. Për më tepër familjet zakonisht janë burimi kryesor i mbështetjes emocionale dhe sociale; pacientët me familjen e tyre mund t’i ndajnë frustracionet e ndryshme dhe problemet që ballafaqohen gjatë jetës së tyre në prani të sëmundjes kronike.

Sëmundja kronike afekton të gjitha aspektet e jetës familjare. Shumica e pacientëve dhe familjet e tyre ballafaqohen me sukses me kërkesat dhe streset e sëmundjes kronike dhe kanë tendencë të krijojnë raporte më të afërta mes tyre. Disa familje mund të mbyllen tepër duke marrë përsipër përgjegjësi të madhe për përkujdesje të anëtarit të sëmur dhe neDefinicioni: “Sëmundja akute është një vizitorë i papritur i cili e lëshon shtëpinë pas një kohe të shkurtë. Sëmundja kronike, përkundrazi planifikon qëndrim të pakufizuar dhe me kohë bëhet pjesë e familjes”. “Sëmundja kronike është prezencë, akumulim apo latence ireversibile e gjendjes së sëmur, apo dëmtim i cili angazhon tërë ambientin njerëzor për kujdes mbështetës, mirëmbajtje të funksioneve dhe prevenim të paaftësive të mëtutjeshme”. Termi “gjendje kronike” interpretohet si term i cili përfshinë çfarë do forme të sëmundjes kronike apo të kompleksit të simptomave apo paaftësive të ndryshme duke përfshirë edhe sëmundjet terminale.

Të ndihmuarit pacientëve dhe familjeve për tu ballafaquar me sëmundjet kronike Shumica e familjeve gjatë ciklit jetësor ballafaqohen me sëmundje kronike të ndonjë anëtari të tyre. Prevalenca e sëmundjeve kronike është në rritje dhe se në SHBA ka zëvendësuar sëmundjen akute sishkaktar kryesor të mortalitetit dhe morbiditetit. Gjysma e të gjithë njerëzve të moshës mbi 65 vjeçare dhe një e katërta e atyre në mesë të moshës 45 dhe 65 vjeçare kanë kufizime të aktiviteteve të tyre për shkak të së paku një gjendje kronike.

Paraqitja e sëmundjes kronike e afekton edhe familjen në masë mjaftë të madhe dhe se aftësia e familjes për tu adaptuar në sëmundjen kronike ndikon edhe në kursin e sëmundjes. Familjet, duke përjashtuar ofruesit e kujdesit shëndetësor, paraqesin kujdestarët primar për pacientin me sëmundje kronike. Familja është ajo që më së shumti ndihmon në plotësimin e kërkesave fizike të një sëmundje, duke përfshirë këtu prej përgatitjes së ushqimit special për anëtarin e familjes i cili vuan nga sëmundja e zemrës e deri te ndihma në administrimin e insulinës për anëtarin me diabet. Për më tepër familjet zakonisht janë burimi kryesor i mbështetjes emocionale dhe sociale; pacientët me familjen e tyre mund t’i ndajnë frustracionet e ndryshme dhe problemet që ballafaqohen gjatë jetës së tyre në prani të sëmundjes kronike.

Sëmundja kronike afekton të gjitha aspektet e jetës familjare. Shumica e pacientëve dhe familjet e tyre ballafaqohen me sukses me kërkesat dhe streset e sëmundjes kronike dhe kanë tendencë të krijojnë raporte më të afërta mes tyre. Disa familje mund të mbyllen tepër duke marrë përsipër përgjegjësi të madhe për përkujdesje të anëtarit të sëmur dhe ne

Semundjet e dhembeve

Dhembet perbehen nga 3 shtresa: zmalt, dentina dhe pulpa. Zmalti eshte shtresa me e jashtme dhe me e forte e dhembit. Pas zmaltit vjen shtresa e dentin-esDentina, duke u krahasuar me zmaltin eshte me e bute. Me ne thellesi ndodhet Pulpa Ketu ndodhen edhe fijet nervore qe jane shkaku qe dhembet dhembin. N.q.se mungon kujdesi per dhembet keto shtresa prishen dhe zbuten duke u bere shkak qe dhembet te semuren!

Si ndodh prishja? Ne qofese, nuk lahen dhembet, Mikrobet ushqehen me mbeturinat ushqimore te mbetura ne dhembe duke prodhuar ACIDE. Acidet jane te rrezikshem per dhembet sepse jane shkaku i prishjes se dhembeve. N.q.se Prishjet nuk pastrohen dhe dhembet nuk mbushen cfare ndodh? Prishja behet edhe me e madhe duke u bere shkak qe dhembi te jape dhimbje. N.q.se dhembi nuk trajtohet, me kalimin e kohes dhimbja sa vjen e shtohet dhe ne fund DHEMBI DUHET HEQUR. N.q.se dhembi tashme teper i prishur nuk hiqet, infeksioni i shkaktuar prej tij behet shkak per semundje te veshkave, zemres, te kyceve si dhe renien e flokeve. Rreth dhembit ndodhet  mishi i dhembeve. Kur Mishi i Dhembeve semuret, ai enjtet dhe skuqet.

Si mund t’i ruajme dhembet tane nga Prishja? Per te ruajtur dhembet nga Prishja menyra me e mire eshte larja e tyre me furce! Kur duhen lare dhembet? Ne mengjes, pas ngrenies, Ne dreke, pas ngrenies, Ne mbremje, para gjumit.

Si duhen lare dhembet ne menyre qe ti pastrojme sa me mire? Dhembet duhen lare ne te gjitha siperfaqet. Kur lajme dhembet me furce duhet te ferkojme edhe mishrat e dhembeve. Keshtu parandalojme enjtjen dhe skuqjen e mishrave.

Midis vakteve nuk duhen ngrene patatina, Coca-Cola, akullore e te tjera si keto. Nese hahet dicka duhet shperlare goja ose te pertypet camcakez, nese nuk veprohet keshtu lehtesohet prishja e dhembeve.

Dhembet duhet te pastrohen me furce patjeter pas ngrenjes se embelsirave. Per te parandaluar prishjen ndermjet dhembeve duhet te perdoret edhe Fija (Peri) e Dhembeve. Per te ruajtur dhembet nga prishja duhet qe 1 here ne cdo  6 muaj te kontrolloheni tek Dentisti. Sa me shpesh ti kontrolloni dhembet tek Dentisti aq me te shendetshem do ti keni. Nese keni dhembe te prishur Dentisti  i pastron e me pas ben tek ata MBUSHJE

Semundjet e bajameve

Shumica prej nesh e ka provuar se çfarë do të thotë të të dhembin bajamet. Në të shumtën e rasteve ato shkaktohen nga sëmundje të tjera, siç është gripi ose ftohja. Megjithatë, nuk duhet të shqetësohemi, pasi mjekët popullorë e kanë gjetur kurën e kësaj sëmundjeje.

Acarimi i bajameve
Për kurimin e acarimit të bajameve përgatitet përzierja e disa bimëve. Në një raport 1 me 1, përzihen bimët e sherbelës, këputja e arrave dhe boçet e hormoqit. Nga këto përgatitet çaji, i cili ëmbëlsohet me mjaltë sipas dëshirës.

Me çajin e përgatitur shpëlahet fyti (gargarë) për çdo 15 minuta. Një tjetër bimë që shërben për kurimin e bajameve është edhe mëllaga e bardhë. Pjesët që përdoren për këtë qëllim janë rrënjët e bimës. Pasi thahen, ato copëtohen dhe me to përgatitet çaji.

Edhe ky çaj përdoret në formë gargare për shpëlarjen e fytit. Mund të përdoret sa më shpesh, në mënyrë që edhe efekti të jetë më i shpejtë. Një tjetër mjekim për inflamacionin e bajameve është edhe përdorimi i bimës së angjinares. Angjinarja zihet mirë me gjithë gjethe.

Me lëngun e përftuar prej tyre bëhen kompresa të ngrohta nga jashtë fytit. Kjo mënyrë përdoret për çdo 20 minuta. Shpesh acarimi i bajameve mund të shoqërohet me ngjirje të zërit dhe dhimbje të fytit.

Për të sjellë sërish zërin në gjendjen e mëparshme, mjekësia popullore sjell një prej mënyrave të saj. Për këtë qëllim, merren 1 deri në 2 pika vaj dafine. Këto hidhen në shurup dhe më pas pihen. Shumë shpejt do të vihet re një përmirësim i dukshëm.

Mjalti
Sipas mitologjisë së vjetër greke, thuhet, që bleta “i ka shpëtuar” jetën Zeusit të Ri, pas një sëmundjeje, që ai pati. Zeusi ia dinte bletës, saqë për të shprehur respektin që ai kishte, e kultivoi atë edhe më tej. Megjithëse produktet e ëmbla shpesh nuk janë të rekomandueshme për shëndetin, mjalti mbetet ende ushqim i veçantë për shkak të vitaminës B, që përmban.
Mjalti ka veti kuruese dhe dezinfektuese, jo vetëm ndaj infeksioneve të bajameve, por edhe ndaj sëmundjeve të tjera. Shumë mjekë popullorë e rekomandojnë mjaltin në përzierje me bimë të tjera mjekësore siç është sherbela.
Çaji i përftuar nga zierja e bimës së sherbelës ëmbëlsohet me mjaltë sipas dëshirës. Kjo kurë vazhdon deri në përmirësim të bajameve. Mjalti këshillohet nga mjekët edhe në gërvishtje të vogla të lëkurës, pasi përmban veti dezinfektuese për plagën. Mjalti përmban 14-20% ujë, sheqer, materie azotike, vitamina. Ndërkohë që 300 gramë sheqer, mund të krahasohen me 250 gramë mjaltë.

Shenjat
Shfaqja e bajameve zakonisht shoqërohet me dhimbje të fytit dhe skuqje të bajameve. Ndodh që mund të shkojë deri në qelbëzim të tyre. Kur bajamet shfaqen si rezultat i gripit ose ftohjes ajo shoqërohet edhe me temperaturë. Këta të sëmurë ndihen të lodhur dhe të pafuqishëm fizikisht.

Shkaktarët
Për inflamacionin e bajameve ekzistojnë faktorë të ndryshëm. Njerëzit të prekur nga sëmundje të ndryshme, shpesh vuajnë edhe nga shfaqja e bajameve. Në të shumtën e rasteve, bajamet shkaktohen nga pirja e lëngjeve shumë të ftohta, të cilat çojnë në ftohje, grip etj.

Kamomili
Një nga bimët mjekësore, që ka gjetur edhe përdorim të shpeshtë për shërimin e disa sëmundjeve, është kamomili. Edhe në rastin e bajameve të acaruara ai mund të përdoret, duke u përgatitur me mjaltë. Masa e përftuar më pas mund të pihet në formë çaji deri në tri herë në ditë.

Semundjet e fytit

Semundjet e fytit tek femijet

Semundja e fytit eshte infeksion i fytit i cili vjen nga faktore infektive ose te skuqjes. Shfaqet ne pergjithesi tek femijet e moshes nga 3 muaj deri ne 3 vje dhe ne pergjithesi kap femijet meshkuj. Shfaqet pa pritur duke mbizoteruar ne oret e nates dhe nga ndonjehere paraqitet me shenjat si te ftohjes.

Jan te pranishem: Temperature ne disa raste me ngritje temperature te disa vizave (ngrihet pak). Disfonia (qe do te thot ngjirje e zerit ose ikje e zerit). Kolla shqetesuese eshte karakteristike e semundjes se fytit sa qe quhet ndryshe “zhurrme kembanash” o “ulurim gomari” o “lehje qensh” ose “gjeli qe kendon”. Kjo kolle quhet ne gjuhen mjeksore kolle qe leh.

Veshtiresia ne frymemarje nga ana e femijes, veshtiresia per te futur ne ajer ne mushkrite e tij, si rrjedhim rritje ne vazhdim e frymemarjes (e shpeshtuar).

Cfare duhet te bejme?

Mund te perdoren raste dhe menyra qe duken si shtepiake por kane rendesin e tyre. Mbi te gjitha duhet qe femija te qetesohet dhe te mos qaj sepse e qara dhe ankthi bejne qe te shpeshtohet frymemarja dhe acaron fytin.Duhet te pergatisim qe ambienti ku rrin femija te kete pak lageshti do me thene te perorni aparate qe ndihmojne lageshtine si per shembull (umidifikator o vaporizator).

Nje menyre shume e thjesht dhe e shpejte per te bere avull, ne pamundesine e aparaturave te mesiperme, eshte qe te hapni rubinetin e ujit te ngrohte qe te krijoje sa me shume avull duke ndihmuar keshtu ne shendetin e femijes. Por kjo mund te kete me teper efekt ne ambjente te vogla.Mund te perdorni aerosol me leng fisiologik dhe kortison vetem ne qofte se femija ka patur shpesh here kete problem te fytit dhe me gjithe ate gjithmone dhe vetem nen keshillen e mjekut (edhe mjekimi me kortison eshte i mundur vetem sipas keshilles se mjekut).

Semundjet e fytit tek te gjithe dhe sherimi

Dhimbja në fyt me rastin e gëlltitjes, temperatura e rritur, dhimbja e kokës dhe dhimbjet në nyja dhe muskuj, tregojnë në angjinë dhe tonzitilis, njëra nga sëmundjet më të përhapura gjatë dimrit.

Më së shpeshti bëhet fjalë për inflamacion i shkaktuar nga streptokokoza, e cila përfshin fytin, bajamet apo nyjat limfatike në qafë. Sëmundja kërkon kurim, ndërsa terapia përcaktohet pas marrjes së shtupës nga fyti.

Mirëpo, ekzistojnë receta popullore me ndihmën e të cilave mund të zbuten simptomat fillestare dhe dhimbjet në fyt.Provoni edhe këtë: katër lugë sherbele zieni në dy gota ujë, lëreni të qëndrojë gjysmë ore, kullojeni dhe pastrojeni fytin disa herë gjatë ditës.

Lecka të nxehta rreth qafës. Një arnë të butë lageni në ujë të përzier me uthull, raki po alkool të butë, vendoseni përreth qafës dhe mbi të vendosni një maramë apo shall më të trashë. Këtë shtresë mbajeni së paku dy orë.

Limoni i fuqishëm Në fazën e hershme të angjinës janë efikase preparatet me bazë limoni. Mjakët popullorë këshillojnë që në gojë, sa më afër bajameve, të mbahen nga dy copë limonë, të pastruar nga lëvozhga dhe të thithen ngadalë. Kur limoni të zbutet, mund ta gëlltisni, ndërsa të njëjtën procedurë përsëriteni gjatë gjysmë ore.

Preparate për shparitje të fytit Në një gotë me panxhar të shtrydhur, hidhni një lugë kafeje qepë të llomitur dhe pastaj i hidhni një gotë të ujit paraprakisht të vluar, por më pas të ftohur. Lëreni të qëndroj 5-6 orë, por përziejeni çdo gjysmë ore, pastaj kullojeni dhe shpërlajeni fytin disa herë gjatë ditës.